Wybór między obligacjami skarbowymi a obligacjami przedsiębiorstw to jedna z kluczowych decyzji, przed którymi stają inwestorzy. Decyzja ta zależy od wielu czynników, takich jak tolerancja na ryzyko, horyzont inwestycyjny oraz oczekiwana stopa zwrotu. Zanim jednak przejdziemy do plusów i minusów każdej z inwestycji, zacznijmy od podstaw.

Czym jest obligacja?

Obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji, zwanego dalej „obligatariuszem”, i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. To oficjalna definicja „obligacji” z Ustawy o Obligacjach. W praktyce, obligację można zdefiniować jako zobowiązanie emitenta do spłaty kwoty pożyczonej od obligatariusza na określonych warunkach, zdefiniowanych w dokumencie zwanym Warunki Emisji Obligacji („WEO”).

Podstawowymi zapisami w WEO są:

  • wartość jednej sztuki obligacji, czyli tzw. wartość nominalną (najczęściej 100 zł lub 1000 zł),
  • termin, w którym emitent zobowiązuje się do całościowej spłaty długu,
  • daty, w jakich emitent będzie wypłacał odsetki (najczęściej co kwartał lub pół roku),
  • oprocentowanie – dla uproszczenia skupmy się wyłącznie na obligacjach stałokuponowych (np. 5% rocznie) oraz zmiennokuponowych (np. 3 pkt proc. ponad WIBOR6M),
  • zabezpieczenia obligacji (np. hipoteka),
  • kowenanty - szczególne zapisy nakładające na emitenta pewne obowiązki, np. utrzymywanie zadłużenia na określonym poziomie.

Obligacje skarbowe vs obligacje przedsiębiorstw

Główne różnice pomiędzy obligacjami emitowanymi przez Skarb Państwa (obligacje skarbowe) oraz spółki, przedsiębiorstwa (tzw. „obligacje korporacyjne” lub „obligacje przedsiębiorstw”) przedstawione są poniżej:

  • Warunki emisji obligacji skarbowych są prostsze niż obligacji korporacyjnych, bowiem obligacje skarbowe nie posiadają kowenantów oraz zabezpieczeń.
  • Największym plusem obligacji skarbowych jest bezpieczeństwo, ponieważ ryzyko upadłości emitenta, jakim jest Skarb Państwa, jest zdecydowanie mniejsze od ryzyka niewypłacalności przedsiębiorstw. W przypadku niewypłacalności emitenta (tzw. „default”), w skrajnej sytuacji inwestor może stracić całość zainwestowanych środków. Może to również dotyczyć sytuacji, w której obligacje będą zabezpieczone, ponieważ niektóre zabezpieczenia są iluzoryczne, ale to temat na oddzielny artykuł.
  • W związku z tym, że obligacje skarbowe są uważane za najbezpieczniejsze obligacje na rynku, ich rentownośćdla inwestora jest najmniejsza w porównaniu z innymi rodzajami obligacji.
  • Obrót obligacjami, zarówno skarbowymi, jak i korporacyjnymi, odbywa się na rynku giełdowym (Catalyst) oraz międzybankowym/OTC. Inwestorzy indywidualni handlują głównie na Catalyst, gdzie obrót obligacjami korporacyjnymi jest zależny od serii obligacji, ale z reguły nie jest duży. Inwestując niewielkie kwoty, obrót najprawdopodobniej nie będzie stanowił problemu, natomiast przy większych kwotach, spieniężenie pozycji w niektórych obligacjach korporacyjnych nie zawsze będzie możliwe
  • Omawiając kwestię zmienności cen, należy wziąć pod uwagę nie tylko rodzaj emitenta, ale także rodzaj oprocentowania. Truizmem jest, że najmniejsza zmienność występuje na obligacjach, na których nie ma w ogóle obrotu. Biorąc jednak pod uwagę serie, na których obrót występuje, najmniejsza zmienność ma miejsce w przypadku zmiennokuponowych obligacji skarbowych, a następnie zmiennokuponowych obligacji korporacyjnych. Zwykle ceny obligacji zmiennokuponowych nie podlegają większym wahaniom, chyba że na rynku pojawia się panika lub sytuacja emitenta jest zagrożona. Dużo większym wahaniom potrafią ulegać obligacje stałokuponowe, na co wpływać mogą nie tylko czarne łabędzie czy pogorszenie sytuacji emitenta, ale też czynniki makroekonomiczne, takie jak bieżący czy też oczekiwany poziom inflacji oraz stóp procentowych itp. Zachęcamy do lektury artykułu (https://www.vigcq-tfi.pl/news/id/54.html), w którym bardziej szczegółowo opisaliśmy wrażliwość cen. W przypadku chęci zbudowania ekspozycji na obligacje stałokuponowe, w Polsce pozostają niemal wyłącznie obligacje skarbowe, bowiem na moment pisania tego artykułu jedynie około 10% obligacji korporacyjnych notowanych na Catalyst ma stały kupon.

Co wybrać?

Jeśli inwestor ma konserwatywny profil, chce osiągać dodatnie wyniki w okolicach stopy procentowej, ceni sobie płynność i ma niewielką skłonność do ryzyka kredytowego, prawdopodobnie powinien się zainteresować obligacjami Skarbu Państwa o zmiennym kuponie.

W przypadku chęci zbudowania ekspozycji na ryzyko stopy procentowej, pozostają obligacje skarbowe o stałym kuponie. Taka strategia ma największe szanse powodzenia, gdy inflacja osiągnęła swój szczyt lub też gospodarka zmierza ku recesji. Należy jednak mieć świadomość, że mimo uznawania obligacji skarbowych za instrumenty bezpieczne, potrafią one przynosić spore straty, jak to miało miejsce na przełomie lat 2021/2022, gdy indeks rynku polskich obligacji skarbowych stracił ponad 20%.

Wybór między obligacjami skarbowymi a obligacjami przedsiębiorstw zależy od indywidualnych preferencji inwestora. Osoby o konserwatywnym podejściu do inwestowania mogą preferować obligacje skarbowe, natomiast ci, którzy są gotowi na większe ryzyko w zamian za wyższe zyski, mogą rozważyć obligacje przedsiębiorstw.

W sytuacji, gdy inwestor planuje osiągać powtarzalne stopy zwrotu przewyższające poziom stóp procentowych, akceptując jednocześnie spadki kapitału związane z ewentualną materializacją ryzyka kredytowego, ciekawym rozwiązaniem mogą się okazać obligacje korporacyjne. W tym przypadku kluczowy jest dobór dobrej jakości emitentów oraz dywersyfikacja portfela. Inwestorzy często nie mają wystarczającej wiedzy do rzetelnej budowy portfela, dlatego z pomocą przychodzą fundusze inwestujące w obligacje korporacyjne. Na rynku jest sporo tego typu rozwiązań, które różnią się między sobą m.in. ekspozycją geograficzną czy też ryzykiem stopy procentowej. Przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji należy zapoznać się ze specyfiką inwestycji, aby zrozumieć wszelkie ryzyka związane z inwestycją i móc oszacować potencjalny zysk.

Podobne artykuły