W 2027 roku polski rynek finansowy wzbogaci się o nowe rozwiązanie inwestycyjne. Projekt ustawy zakłada wprowadzenie Osobistych Kont Inwestycyjnych (OKI). Ich głównym założeniem jest zmiana dotychczasowego modelu opodatkowania – posiadacze tych kont nie zapłacą standardowego, 19-procentowego podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki). Zostanie on zastąpiony nowym podatkiem od wartości aktywów. Jak to ma działać w praktyce, w co będzie można inwestować i jak OKI wypada na tle znanych nam IKE oraz IKZE? Wyjaśniamy najważniejsze zasady.

Czym jest Osobiste Konto Inwestycyjne (OKI)?

OKI to konto inwestycyjne, z którego będzie mógł skorzystać każdy, kto ukończył 18. rok życia. Ustawodawca dopuszcza, aby jedna osoba posiadała więcej niż jedno OKI (można więc mieć np. konto maklerskie w biurze i oddzielny rejestr w funduszu inwestycyjnym).

Praktyczną nowością jest tzw. umowa parasolowa. To mechanizm pozwalający połączyć pod opieką jednego koordynatora (banku lub biura maklerskiego) różne formy lokowania kapitału: od tradycyjnego rachunku bankowego, po rachunek papierów wartościowych i jednostki funduszy inwestycyjnych. Ustawa zakłada bezpłatność podstawowych czynności – za otwarcie, prowadzenie, dokonywanie wpłat i wypłat z OKI dostawca nie pobierze opłaty. .

Nowy podatek od aktywów zamiast podatku od zysku

Zamiast tradycyjnego opodatkowania zysku, zaproponowano podatek od średniej wartości aktywów. Jak ten mechanizm prezentuje się w liczbach?

  • 100 000 zł bez podatku: Projekt przewiduje wysoką kwotę wolną. Dla aktywów inwestycyjnych wynosi ona 100 000 zł. Od 2030 r. wartości te będą podlegać waloryzacji.
  • Podatek od nadwyżki: Dopiero gdy średnia wartość Twoich inwestycji na wszystkich Twoich kontach OKI łącznie przekroczy limit zwolnienia, zapłacisz podatek od wyliczonej nadwyżki.
  • Ile wynosi stawka? Ma ona odpowiadać 19% stopy referencyjnej NBP z 31 października poprzedniego roku. W 2027 roku, dzięki przepisom przejściowym, stawka tego podatku wyniesie zaledwie 0,85%.

Oznacza to, że jeśli wartość Twojego portfela na OKI nie przekracza 100 tys. zł, inwestujesz bez obciążeń podatkowych. Instytucje finansowe będą codziennie wyceniać portfel i na koniec roku przekażą zagregowane dane do Twojego e-Urzędu Skarbowego.

Czym OKI różni się od IKE i IKZE?

Zasadniczą różnicą między OKI a obecnymi programami z III filaru (IKE, IKZE) jest pełna elastyczność i płynność środków. OKI nie jest docelowo produktem emerytalnym.

  • W IKE i IKZE warunkiem zachowania pełnych korzyści podatkowych jest utrzymanie środków do 60. lub 65. roku życia.
  • W OKI środki nie są zamrożone. Wypłaty całości lub części kapitału są dopuszczalne w każdym momencie. Dzięki temu OKI może sprawdzić się w celach średnioterminowych, takich jak budowa poduszki finansowej, gromadzenie wkładu własnego na mieszkanie czy kapitału na edukację dzieci.

Posiadanie IKE czy IKZE nie wyklucza możliwości założenia OKI – te narzędzia mogą z powodzeniem uzupełniać Twoją strategię planowania finansowego.

Sekcja Q&A – Najczęściej zadawane pytania

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Zgodnie z tekstem ustawy uchwalonym przez Sejm i Senat, przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Aktualnie czekają na podpis Prezydenta.

Co się stanie, jeśli moje inwestycje przyniosą stratę, ale wartość portfela przekroczy 100 000 zł?

To bardzo ważna zmiana w stosunku do obecnych zasad. Podatek na OKI jest powiązany z wartością aktywów, a nie z wypracowanym zyskiem. Jeśli średnia wartość Twoich aktywów w danym roku przekroczy kwotę zwolnienia, podatek od tej nadwyżki wystąpi również w roku, w którym Twoje inwestycje rynkowo straciły na wartości.

Czy na OKI obowiązują roczne limity wpłat?

Nie. W przeciwieństwie do IKE i IKZE, wpłaty na OKI nie są objęte rocznymi limitami kwotowymi. Ograniczeniu podlega jedynie zwolnienie podatkowe (100 tys. zł dla aktywów inwestycyjnych) – jeśli zasilisz konto wyższą kwotą, od nadwyżki zacznie naliczać się podatek.

Mam kilka OKI. Czy limit 100 000 zł dotyczy każdego z nich z osobna?

Nie, kwota wolna jest przypisana do podatnika. Instytucje finansowe wyślą odpowiednie informacje do Krajowej Administracji Skarbowej, a w Twoim e-Urzędzie Skarbowym podstawa opodatkowania zostanie wyliczona jako łączna suma z wycen ze wszystkich posiadanych przez Ciebie kont OKI.

Co z dziedziczeniem środków z OKI po śmierci inwestora?

Mechanizm dziedziczenia jest podobny do tego, który znamy z innych kont emerytalnych. Inwestujący ma prawo wskazać osobę uprawnioną. Po śmierci inwestora aktywa mogą być przeniesione bezpośrednio na OKI osoby uprawnionej. W przypadku braku wskazania, aktywa podlegają standardowym procedurom spadkowym.

 

Źródło: Wersja ustawy o OKI, przekazana do Senatu.

Podobne artykuły